Veel hondenbaasjes twijfelen: moet ik mijn hond elk jaar vaccineren, of zijn er alternatieven zoals titeren? In deze blog leg ik op een heldere manier uit wat vaccineren doet, wanneer het zinvol is, wanneer minder soms meer is en hoe titeren kan helpen om bewuste keuzes te maken.

1. Is vaccineren nuttig?

Ja, vaccineren heeft absoluut zijn nut. Een vaccin helpt het immuunsysteem om afweer op te bouwen tegen ernstige ziektes, zonder dat de hond die ziekte eerst moet doormaken.

Wanneer een ziektekiem het lichaam binnenkomt, herkent het immuunsysteem deze sneller en kan het meteen reageren. Daardoor:

  • wordt je hond minder ziek
  • verloopt de ziekte milder
  • is de kans op verspreiding kleiner

Vaccineren kan levens redden, maar zoals bij elke medische handeling is doordacht gebruik belangrijk.

2. Veelgebruikte vaccinatieschema’s (volgens WSA-richtlijnen)

Volgens de richtlijnen die vaak gevolgd worden:

Puppy’s

  • Start vaccinatie tussen 6 en 8 weken
  • Herhalen elke 2 tot 4 weken
  • Tot de pup minstens 16 weken oud is

Volwassen honden

  • Eén vaccinatie
  • Eventueel booster na 2 à 3 weken, afhankelijk van situatie

Hervaccinatie

  • Na 6 maanden, 1 jaar of 3 jaar, afhankelijk van vaccin en immuunrespons

Belangrijk om te weten: dit zijn richtlijnen, geen verplichtingen. Elke hond is uniek.

3. Rabiës (hondsdolheid)

Wist je dat België rabiësvrij is sinds 2001?

Dat betekent:

  • geen verplichte rabiësvaccinatie voor verblijf binnen België
  • ook niet voor de Ardennen

→ Rabiës is alleen verplicht wanneer je de grens overgaat

Let op: rabiës is een zwaar vaccin. Zeker bij pups is het verstandig dit:

  • zo lang mogelijk uit te stellen
  • indien mogelijk pas toe te dienen wanneer het immuunsysteem rijper is

Hoe beter de immuniteit ontwikkeld is, hoe beter het vaccin aanslaat.

4. Waarom minder vaccineren soms beter is

Als je hond voldoende antistoffen heeft, is opnieuw vaccineren overbodig.

Wat gebeurt er bij overvaccinatie?

  • bestaande antistoffen neutraliseren het vaccin
  • het lichaam moet toch reageren
  • geen extra bescherming, wel extra belasting

→ Het vraagt niet alleen tijd en geld van jou als baasje, maar ook extra inspanning van het lichaam van je hond.

Extra voorzichtigheid is nodig bij honden die:

  • immunotherapie krijgen
  • chemotherapie volgen
  • op cortisone staan

Deze behandelingen onderdrukken het immuunsysteem, terwijl vaccineren net vraagt om een sterke immuunreactie. Dat werkt elkaar tegen.

Bijwerkingen zijn geen reden om nooit te vaccineren, maar wel een reden om niet nodeloos te vaccineren.

5. Waarom bewust te werk gaan bij vaccinaties

Een vaccinatie is geen routineprik, maar een medische ingreep.

Bijvoorbeeld:

  • het cocktailvaccin bevat al 3 vaccins
  • L4 bevat er nog 4
  • rabiës en kennelhoest komen daar soms bovenop

→ Dat kan dus oplopen tot 10 vaccins tegelijk!

Advies:

  • combineer niet alles tegelijk
  • vaccineer bij voorkeur 1 vaccin per keer: Vb. de cocktail en 5 weken later L4
  • laat minstens 4 weken tussen meerdere vaccins

→ Het kennelhoestvaccin via de neus is een uitzondering en mag wel gecombineerd worden, omdat het niet onderhuids wordt toegediend en erg veilig is. 

6. Wees alert bij combineren met andere middelen

Ontworming, vlooien- en tekenmiddelen zijn ook chemische stoffen.

Combineer je:

  • vaccinaties
  • antiparasitaire middelen
  • ontworming

dan krijgt het lichaam een overload aan gifstoffen te verwerken. Lever en nieren moeten hard werken om alles af te voeren via urine en stoelgang.

!!! Spreiden = het lichaam ontlasten !!!

7. Is de titerbepaling betrouwbaar?

Ja. Titertesten zijn betrouwbaar en accuraat.

Als de test aangeeft dat je hond antistoffen heeft, dan is die bescherming er ook.

Met titeren wordt gekeken naar antistoffen voor de 3 corevaccinaties:

  • hondenziekte
  • parvo
  • leverziekte (hepatitis)

Voor kennelhoest en leptospirose kan niet getiterd worden, daarvoor blijft vaccinatie aangeraden afhankelijk van de situatie van jouw hond.

8. Waarom titeren zo waardevol is

Titeren:

  • voorkomt onnodige vaccinaties
  • filtert foutieve vaccinaties eruit
  • toont of een vaccin effectief heeft gewerkt

In Nederland wordt al meer dan 30 jaar succesvol getiterd.

Non-responders
Sommige honden maken geen antistoffen aan, zelfs na vaccinatie. Door:

  • immuunproblemen
  • medicatie
  • verkeerd toegediende vaccinatie

Dankzij titeren wordt dit zichtbaar.

9. Praktijkvoorbeeld

Mijn eigen hond bleek bij titeren geen antistoffen te hebben. Ze werd gevaccineerd en men stelde een booster voor na 3 weken.

Ik koos ervoor om:

  • eerst opnieuw te titeren
  • pas te vaccineren als dat nodig bleek

Resultaat: voldoende antistoffen → booster niet nodig.

Ja, het kostte een extra titerbepaling, maar haar lichaam werd gespaard van een extra vaccinatie. Mijn andere vijf honden hadden voldoende antistoffen, waardoor vaccinatie niet nodig was. Ze kregen enkel het vaccin voor leptospirose. 

10. Adoptiehonden

Heb je een hond geadopteerd, vb. uit het buitenland?
→ Laat deze altijd titeren om te weten of hij beschermd is.

11. Puppy’s, maternale immuniteit en de immunity gap

Puppy’s krijgen via colostrum (eerste moedermelk) maternale antistoffen mee.

  • sterke pups met veel colostrum → langere bescherming
  • zwakkere pups die vb. pas als laatste konden drinken → kunnen sneller onbeschermd zijn

Als de maternale immuniteit wegvalt, ontstaat de immunity gap: de pup is dan tijdelijk onbeschermd.

Aanpak:

  • vaccineren zodra maternale bescherming verdwenen is
  • na 4–8 weken controleren en indien al nodig vaccineren
  • rond 1 jaar opnieuw titeren ter controle

Tip: neem geitenmelk of kaas mee naar de dierenarts om je pup af te leiden bij bloedname.

12. Wat als je hond reageert op vaccinaties?

Voor gevoelige honden bestaan:

  • vaccins zonder thiomersal
  • alternatieve merken

Let op: vaccins worden gekweekt op kippen- en kalvercelculturen. Bij honden met gevoeligheid voor kip of rund is titeren zeker aan te raden!

Als vaccinatie nodig is:

  • vaccineer gespreid
  • ondersteun ontgifting
  • belast het lichaam zo min mogelijk

13. Toekomst: gerichter en individueler vaccineren

De evolutie in vaccinaties staat niet stil. In de toekomst wil men elk virus afzonderlijk kunnen vaccineren, zodat het immuunsysteem niet onnodig tegelijk met meerdere ziektekiemen wordt belast.

Op dit moment:

  • Voor parvo bestaat al een afzonderlijk vaccin
  • Voor hondenziekte en leverziekte (hepatitis) is dit voorlopig nog niet mogelijk

Dit betekent dat we nu vaak nog aangewezen zijn op combinatievaccins, maar de verwachting is dat vaccineren in de toekomst:

  • gerichter
  • individueler
  • en beter afgestemd op de hond

zal gebeuren.

Tot die tijd blijft het belangrijk om:

  • bewust te vaccineren
  • niet alles tegelijk toe te dienen
  • en waar mogelijk te ondersteunen met titerbepaling

Conclusie

Vaccineren is waardevol, maar bewust vaccineren is nog waardevoller. Door titeren, spreiden en rekening te houden met de individuele hond, maak je keuzes die het immuunsysteem respecteren en beschermen.